Ağstafa rayon işıq idarəsinin müdiri,
Nazim Hüseynov
20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının tarixində həm dərin hüzn, həm də misilsiz qəhrəmanlıq salnaməsi kimi əbədi yer tutmuş hadisələrdən biridir. Bu faciə xalqımızın azadlıq və müstəqillik uğrunda apardığı mübarizənin ən ağır, eyni zamanda ən şərəfli mərhələlərindən biri kimi yaddaşlara həkk olunub. Həmin gecə xalqın iradəsini qırmaq istəyən qüvvələr əksinə, milli ruhun daha da güclənməsinə səbəb oldular. 20 Yanvar Azərbaycan xalqının yenilməzliyinin və azadlıq əzminin rəmzinə çevrildi.
36 il əvvəl sovet imperiyasının hərbi maşını dinc əhaliyə qarşı misli görünməmiş vəhşilik törətdi. Silahsız insanların üzərinə yeridilən qoşunlar qadın, uşaq, yaşlı demədən günahsız insanları qətlə yetirdi. Bakı küçələri qanla boyandı, şəhər sükuta qərq oldu. Lakin bu sükut qorxu deyil, müqavimət və qürur sükutu idi.
20 Yanvar gecəsi Azərbaycanın mərd övladları Vətənin azadlığı, xalqın şərəf və ləyaqəti uğrunda canlarını fəda etdilər. Onlar öz həyatlarını qurban verərək gələcək nəsillərə azadlıq yolunu miras qoydular. Şəhidlərimizin bu fədakarlığı xalqımızın qəhrəmanlıq salnaməsinə qızıl hərflərlə yazıldı. Həmin gecə Azərbaycan xalqı öz müstəqilliyi uğrunda ilk şəhidlərini verdi.
Bu qanlı faciə təkcə fiziki itkilərlə deyil, həm də mənəvi sarsıntılarla yadda qaldı. İnsanların yaddaşında qalan güllə səsləri, dağıdılmış ailələr və yarımçıq qalan talelər illər keçsə də unudulmur. 20 Yanvarın ağrısı zamanla azalmadı, əksinə milli yaddaşın ayrılmaz hissəsinə çevrildi. Bu faciə xalqımızı daha da birləşdirdi.
Sovet rəhbərliyinin Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi bu hərbi təcavüz hüquqa, demokratiyaya və insanlığa tamamilə zidd idi. Dinc əhaliyə qarşı silah işlədilməsi dövlət terrorunun açıq nümunəsi oldu. Bu hadisə imperiyanın əsl simasını bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Azərbaycan xalqı bu zülmə boyun əymədi.
20 Yanvar faciəsinə ilk siyasi və hüquqi qiymət verilməsi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Faciənin səhəri günü onun Moskvada Azərbaycanın daimi nümayəndəliyinə gələrək verdiyi bəyanat böyük cəsarət nümunəsi idi. O, bu qətliamı açıq şəkildə pislədi və günahkarların məsuliyyətə cəlb olunmasını tələb etdi. Bu addım xalqın yanında olduğunu göstərən tarixi mövqe idi.
Ulu Öndər Heydər Əliyev 20 Yanvar hadisələrini insanlığa qarşı törədilmiş ağır cinayət kimi qiymətləndirdi. O, bu faciənin səbəblərini açıq şəkildə ifşa etdi və xalqımıza qarşı edilən xəyanəti dünyaya çatdırdı. Bu mövqe o dövrün siyasi reallıqları fonunda misilsiz cəsarət tələb edirdi. Heydər Əliyev bir daha xalqının sədaqətli oğlu olduğunu sübut etdi.
1990-cı ilin iyulunda Vətənə qayıdan Ümummilli Liderin təşəbbüsü ilə Naxçıvanda tarixi qərar qəbul edildi. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi 20 Yanvar faciəsinə ilk siyasi-hüquqi qiymət verən sənədi qəbul etdi. Bu qərar milli yaddaşın qorunmasında mühüm mərhələ oldu. Həmin sənəd Ulu Öndərin qətiyyətinin təcəssümü idi.
Müstəqillik bərpa olunduqdan sonra müəyyən dövrdə bu faciəyə lazımi hüquqi qiymətin verilməməsi cəmiyyətin dərin narazılığına səbəb oldu. Həqiqətlərin üzə çıxarılması ləngidildi, günahkarlar cəzasız qaldı. Xalq bu ədalətsizliyi qəbul etmirdi. Tarixi həqiqət gec də olsa öz sözünü deməli idi.
Heydər Əliyevin yenidən ölkə rəhbərliyinə qayıdışı ilə 20 Yanvar hadisələrinə dövlət səviyyəsində tam qiymət verildi. 1994-cü ildə qəbul edilən qərar faciənin əsl mahiyyətini ortaya qoydu. Cinayəti törədənlər ifşa edildi və xalqın tələbi yerinə yetirildi. 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan olundu.
Bu qərar həm tarixi ədalətin bərpası, həm də milli yaddaşın qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdı. Şəhidlərin ruhuna göstərilən bu ehtiram xalqın mənəvi birliyini daha da gücləndirdi. Dövlət səviyyəsində qəbul edilən mövqe gələcək nəsillərə mühüm mesaj oldu. Azərbaycan xalqı öz şəhidlərini unutmadığını bir daha sübut etdi.
20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bu gün də böyük ehtiramla yad edilir. Onların məzarları ziyarət olunur, ruhlarına dualar oxunur. Bu şəhidlik zirvəsinə ucalan insanlar milli qürurumuzun simvoluna çevrilib. Xalqımız onların fədakarlığını heç vaxt unutmayacaq.
Şəhid ailələri və əlillər daim dövlət qayğısı ilə əhatə olunub. Onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması, pensiya təminatı və digər sosial tədbirlər həyata keçirilib. Bu, dövlətin şəhidlərə olan mənəvi borcunun təzahürüdür.
Ulu Öndərin müəyyən etdiyi siyasi xətt bu gün də uğurla davam etdirilir. Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu tarixi Zəfərə imza atdı. Torpaqlarımız işğaldan azad edildi və suverenliyimiz tam bərpa olundu. Bu qələbə bütün şəhidlərimizin ruhunu şad etdi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması 20 Yanvar şəhidlərinin qanının yerdə qalmadığını sübut etdi. Xalqımız uzun illər gözlədiyi ədaləti bərpa etdi. Üçrəngli Bayrağımız bütün ərazilərimizdə qürurla dalğalanır. Bu mənzərə milli qürurumuzun zirvəsidir.
Hazırda Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda geniş bərpa-quruculuq işləri aparılır. Böyük Qayıdış Proqramı çərçivəsində həyat yenidən canlanır. Dağıdılmış şəhər və kəndlər yenidən qurulur. Bu proses Azərbaycanın gücünü və iradəsini nümayiş etdirir.
20 Yanvar faciəsi həm hüzn, həm də şərəf tariximizdir. Bu gün biz həmin faciəni anarkən yalnız kədər yox, qürur da hiss edirik. Çünki o gecə şəhid olanlar müstəqil Azərbaycanın bünövrəsini qoydular. Onların xatirəsi xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaq.
