Hacı Zeylanabdin Bələdiyyəsinin sədri,
Əsli Qasımova
Azərbaycan xalqının tarixində elə şəxsiyyətlər vardır ki, onların fəaliyyəti yalnız müəyyən bir dövrün siyasi hadisələri ilə məhdudlaşmır, bütöv bir xalqın taleyinə və dövlətin gələcək inkişaf istiqamətlərinə təsir göstərir. Heydər Əliyev məhz belə nadir və əvəzsiz liderlərdən biridir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyəti Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunması, milli maraqların təmin olunması, siyasi sabitliyin yaradılması və güclü dövlət modelinin formalaşdırılması baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyır. Onun müəyyən etdiyi strateji inkişaf xətti bu gün də ölkənin sosial-iqtisadi və siyasi həyatında əsas istiqamətverici amil kimi çıxış edir və Azərbaycanın gələcəyə inamla irəliləməsini təmin edir.
Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsinin əsasını milli maraqlara sadiqlik, uzaqgörən idarəçilik və güclü siyasi iradə təşkil edirdi. O, dövlət idarəçiliyinə yalnız cari problemlərin həlli kimi deyil, gələcək nəsillərin taleyini müəyyən edən strateji məsuliyyət kimi yanaşırdı. Onun fəaliyyəti nəticəsində Azərbaycan təkcə regionun deyil, beynəlxalq səviyyədə də etibarlı tərəfdaş və müstəqil siyasət aparan güclü dövlət kimi tanındı. Ulu Öndərin siyasi baxışı hər zaman sabitlik, inkişaf və milli həmrəylik prinsiplərinə əsaslanırdı.
Sovet dövründə Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanda həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət ölkənin iqtisadi və sosial həyatında mühüm dönüş yaratdı. Yeni sənaye müəssisələrinin yaradılması, istehsal potensialının artırılması və iqtisadi infrastrukturun genişləndirilməsi nəticəsində respublikanın iqtisadi imkanları əhəmiyyətli dərəcədə gücləndi. Bu illərdə kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirildi, meliorasiya və suvarma sistemləri genişləndirildi, kənd yerlərində sosial infrastrukturun inkişafına xüsusi diqqət yetirildi. Görülən işlər Azərbaycanın gələcək iqtisadi müstəqilliyi üçün möhkəm baza yaratdı.
Ulu Öndər milli kadr potensialının formalaşdırılmasını dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri hesab edirdi. Gənclərin ittifaqın ən nüfuzlu ali məktəblərində təhsil almasına geniş imkanlar yaradıldı, yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin yetişdirilməsi məqsədilə ardıcıl addımlar atıldı. Bu siyasət nəticəsində peşəkar idarəçilər, alimlər və müxtəlif sahələr üzrə mütəxəssislər formalaşdı ki, onlar sonrakı dövrdə müstəqil Azərbaycanın inkişafında mühüm rol oynadılar. İnsan kapitalına yönəlmiş bu strateji yanaşma ölkənin gələcək inkişafının əsas dayaqlarından birinə çevrildi.
Milli-mədəni dəyərlərin qorunması və milli kimliyin möhkəmləndirilməsi də Heydər Əliyevin siyasətində xüsusi yer tuturdu. Ana dilinin inkişafı, milli ədəbiyyatın, mədəniyyətin və tarixi irsin qorunması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər xalqın milli özünüdərkinin güclənməsinə səbəb oldu. Ulu Öndər hesab edirdi ki, milli dəyərlərini qoruyan xalq öz dövlətçiliyini daha möhkəm şəkildə inkişaf etdirə bilər. Bu baxımdan onun fəaliyyəti yalnız siyasi deyil, həm də milli-mənəvi dirçəliş baxımından böyük əhəmiyyət daşıyırdı.
1993-cü ilin iyun ayında Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycan dövlətçiliyinin xilası kimi tarixə düşdü. Həmin dövrdə ölkədə hökm sürən siyasi böhran, iqtisadi tənəzzül, daxili qarşıdurmalar və idarəetmə zəifliyi dövlətin mövcudluğunu ciddi təhlükə altına salmışdı. Cəmiyyət anarxiya və qeyri-sabitlik şəraitində yaşayırdı. Belə mürəkkəb və taleyüklü bir mərhələdə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər ölkədə sabitliyin təmin olunmasına və dövlət idarəçiliyinin yenidən qurulmasına nail oldu.
Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atıldı. Dövlət institutlarının fəaliyyəti təkmilləşdirildi, idarəetmə sistemi yenidən formalaşdırıldı və qanunun aliliyi prinsipi əsas prioritet kimi müəyyənləşdirildi. Dövlət və vətəndaş münasibətlərinin hüquqi əsasları möhkəmləndirildi, cəmiyyətdə inam və etimad mühiti formalaşdı. Bu mərhələ Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasının əsasını təşkil etdi.
1994-cü il mayın 12-də əldə olunan atəşkəs ölkənin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Müharibənin dayandırılması insan itkilərinin qarşısının alınmasına və iqtisadi resursların inkişaf istiqamətlərinə yönəldilməsinə imkan verdi. Sabitlik investisiya mühitinin yaxşılaşmasına, beynəlxalq əməkdaşlığın genişlənməsinə və iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsinə şərait yaratdı. Bu addım Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişaf tempinin yüksəlməsində mühüm rol oynadı.
1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan “Əsrin müqaviləsi” isə Azərbaycanın iqtisadi tarixində dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Beynəlxalq enerji şirkətləri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi ölkəyə böyük həcmdə xarici investisiyaların cəlb olunmasına səbəb oldu. Bu layihə yalnız enerji sektorunun inkişafına deyil, bütövlükdə iqtisadiyyatın dirçəldilməsinə və infrastrukturun yenilənməsinə mühüm töhfə verdi. Azərbaycanın dünya enerji bazarındakı strateji mövqeyi daha da gücləndi.
Heydər Əliyevin həyata keçirdiyi ordu quruculuğu siyasəti dövlət təhlükəsizliyinin təmin olunmasında əsas istiqamətlərdən biri idi. Onun rəhbərliyi ilə silahlı qüvvələrin vahid komandanlıq əsasında formalaşdırılması, nizami ordunun yaradılması və hərbi idarəetmə sisteminin təkmilləşdirilməsi istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirildi. Peşəkar hərbi kadrların hazırlanmasına xüsusi diqqət yetirildi, hərbi təhsil sistemi inkişaf etdirildi və ordunun döyüş qabiliyyəti yüksəldildi. Bu siyasət Azərbaycanın müdafiə potensialının gücləndirilməsində mühüm rol oynadı.
1995-ci ildə qəbul edilən Konstitusiya müasir Azərbaycan dövlətinin hüquqi əsaslarını formalaşdırdı. Dövlət idarəçiliyinin demokratik prinsiplər əsasında qurulması, hakimiyyət bölgüsü sisteminin müəyyənləşdirilməsi və insan hüquq və azadlıqlarının qorunması bu sənədin əsas xüsusiyyətləri idi. Konstitusiya hüquqi dövlət modelinin formalaşmasına və dövlət idarəçiliyində şəffaflığın təmin olunmasına mühüm töhfə verdi. Bu sənəd müasir Azərbaycanın hüquqi və siyasi inkişafının əsas sütunlarından biri hesab olunur.
Qanunun aliliyi prinsipi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyən edildi. Dövlət orqanlarının fəaliyyəti hüquqi çərçivədə tənzimləndi, hüquqi münasibətlərin sabitliyi təmin olundu və vətəndaşların dövlətə olan etimadı gücləndi. Hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində atılan addımlar cəmiyyətin demokratik inkişafına mühüm təkan verdi. Bu yanaşma dövlətin uzunmüddətli sabitliyini təmin edən əsas amillərdən biri oldu.
Sosial siyasət sahəsində əhalinin rifahının yüksəldilməsi əsas prioritet kimi müəyyənləşdirilmişdi. Pensiya və sosial müavinət sistemləri təkmilləşdirildi, aztəminatlı ailələrə dövlət dəstəyi artırıldı və məşğulluğun təmin olunması istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirildi. Təhsil və səhiyyə sahələrində genişmiqyaslı islahatlar aparıldı, yeni məktəblər və tibb müəssisələri tikildi. Bu siyasət əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəlməsinə və sosial sabitliyin güclənməsinə mühüm təsir göstərdi.
Heydər Əliyevin xarici siyasət strategiyası milli maraqlara əsaslanan balanslı yanaşma ilə seçilirdi. Azərbaycan beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığını genişləndirdi, regional və qlobal layihələrdə fəal iştirak etməyə başladı. Dövlətin beynəlxalq nüfuzu artdı və ölkə etibarlı tərəfdaş kimi tanındı. Bu siyasət Azərbaycanın geosiyasi mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirdi.
Bu gün Ulu Öndərin müəyyən etdiyi strateji kurs Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Azərbaycan regionun güclü və nüfuzlu dövlətinə çevrilmiş, iqtisadi və siyasi sahələrdə mühüm uğurlar əldə etmişdir. Xüsusilə 2020-ci ildə Qarabağın azad olunması dövlətçilik tariximizin ən böyük qələbələrindən biri kimi yadda qalmışdır. Bu Zəfər güclü dövlət siyasətinin, iqtisadi inkişafın və müasir ordu quruculuğunun məntiqi nəticəsi idi.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsini əks etdirir. Yeni şəhər və kəndlər salınır, yollar, hava limanları və müasir infrastruktur layihələri həyata keçirilir. Regionun sosial və iqtisadi həyatının bərpası istiqamətində mühüm addımlar atılır. Bu proses dövlətin gücünü və strateji inkişaf modelini bir daha nümayiş etdirir.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi kurs və dövlətçilik fəlsəfəsi bu gün də Azərbaycanın inkişafının əsas istiqamətverici qüvvəsidir. Onun ideyaları dövlətin dayanıqlı inkişafını təmin edən güclü təməl kimi yaşayır və gələcək nəsillər üçün etibarlı yol xəritəsi rolunu oynayır. Azərbaycan məhz bu möhkəm siyasi və ideoloji təməl üzərində daha böyük uğurlara doğru inamla irəliləyir.
