İran prezidenti Məsud Pezeşkian ölkəsinin iqtisadi vəziyyəti ilə bağlı sərt tənqid dolu açıqlama verib.
O, çıxışı zamanı İranın zəngin təbii sərvətlərə malik olmasına baxmayaraq, xalqın yaşayış səviyyəsinin çox aşağı olduğunu etiraf edib.
Pezeşkian bildirib:
“Türkiyənin nefti, qazı yoxdur. Yaponiya və Koreyada da yoxdur. Onlar nefti alırlar, amma bizdən öndədirlər, yaşayış şəraiti də çox yaxşıdır. Bizim isə neftimiz, qazımız var, amma xalqımız acdır.”
Bu çıxışı prezident Qərbi Azərbaycan əyalətinin Urmiya şəhərində ziyalılar, alimlər və ictimai fəallar qarşısında etdiyi nitq zamanı səsləndirib. Pezeşkian bu sözlərlə İranın enerji gəlirlərindən düzgün istifadə etmədiyini və ölkədə struktur islahatların illərlə gecikdiyini vurğulayıb.
O qeyd edib ki, bəzi ölkələr – xüsusilə Türkiyə, Yaponiya və Cənubi Koreya – enerji baxımından kasıbdırlar, amma düzgün idarəetmə, şəffaf iqtisadi mexanizmlər və istehsal yönümlü siyasət sayəsində yüksək rifah səviyyəsinə çatmayıblar:
“Bizim sərvətimiz çoxdur, amma ədalətli bölünmür. Neft gəlirlərimiz sosial rifah yaratmalı idi, amma bürokratiya və korrupsiya buna imkan vermədi.”
Pezeşkianın bu çıxışı ölkədə böyük rezonans doğurub. İran mediası onun bu fikirlərini “daxili idarəetmə sisteminə açıq mesaj” və “iqtisadi reallığın etirafı” kimi dəyərləndirib. Bəzi analitiklər hesab edir ki, prezidentin bu bəyanatı islahatların başlanması və iqtisadi strukturun dəyişdirilməsi zərurətinə dair cəmiyyətə açıq siqnaldır.
Məsud Pezeşkian həmçinin çıxışında İranın enerji resurslarına həddindən artıq güvənməsinin ölkə iqtisadiyyatını “taşlaşdırdığını” qeyd edib:
“Neft və qaz bizim üçün rahatlıq gətirmədi. Əksinə, bizi asılı vəziyyətə saldı. İndi nefti olan xalq ac, nefti olmayanlar isə inkişaf edib.”
Prezidentin bu fikirləri regionda da maraqla qarşılanıb. Türkiyə mətbuatı Pezeşkianın çıxışını “İran rəhbərliyinin öz sisteminə tənqidi baxışı” kimi qiymətləndirib, sosial şəbəkələrdə isə bu sitat sürətlə yayılıb.
Pezeşkianın çıxışının video yazısı “Turkey has higher living standard than Iran without oil – Pezeşkian” başlığı ilə YouTube-da yayımlanıb və qısa müddətdə minlərlə baxış toplayıb.
İran prezidentinin bu çıxışı həm daxili ictimaiyyətə, həm də beynəlxalq arenaya mesaj kimi dəyərləndirilir: enerji gəlirləri üzərində qurulmuş iqtisadi modelin artıq iflasa uğradığı və ölkənin rifahı üçün yeni strategiyaya ehtiyac olduğu açıq şəkildə etiraf edilir.
