Qış fəslinin soyuq günlərində Azərbaycan və Qafqaz mətbəxində xəngəl və onun tanınmış Gürcü versiyası olan “xinkali” ən çox arzu edilən yeməklərdən birinə çevrilir. Soyuqluğun artması ilə çoxları bu xəmir və ətli yeməklərə axışır, həm evdə bişirilir, həm də restoranlarda bəh-bəh ilə sifariş olunur. Amma həkimlərin fikrincə bu dadlı ənənə hər kəs üçün eyni dərəcədə faydalı deyil və müəyyən qrup insanlar üçün hətta zərərləri də ola bilər.
Tbilisi Dövlət Universiteti Yanında fəaliyyət göstərən məşhur gürcü kardioloq və qida mütəxəssisi, Gürcüstan Tibb Cəmiyyətinin üzvü Dr. Tamar Giorgadze xəngəlin xüsusilə mədə-bağırsaq və metabolik xəstəlikləri olan insanlarda problemlər yarada biləcəyini bildirir.
Giorgadze qeyd edir ki, xəngəl kimi xəmir və ətli yeməklər yüksək kalorili və yağlı tərkibə malikdir və həzm sistemində ağır həzm yükü yarada bilər. Bu, xüsusilə mədə turşuluğu yüksək olan, mədə xorası və ya dispepsiyası (mədə narahatlığı) olan xəstələrdə kəskin narahatlıqlara səbəb ola bilər.
Eyni zamanda, belə ağır qidalar qanda xolesterolu artıraraq ürək-damar sistemini də yükləyir və uzunmüddətli qəbulu zamanı arteriya problemlərinə gətirib çıxara bilər, – deyə o vurğulayır.
Dr. Giorgadze xüsusilə şəkərli diabeti olanlar, yüksək xolesterolu və yüksək qan təzyiqi olan şəxslər üçün xəngəl və xinkalinin risklərini qeyd edir. Onun sözlərinə görə bu kateqoriyalardakı xəstələrdə belə ağır karbohidrat və yağ tərkibli yeməklər qan şəkərini daha da qaldıra, təzyiqi dəyişdirə və ürək-damar sisteminə əlavə yük gətirə bilər. Bu da öz növbəsində komplikasiyalara, o cümlədən ürək hadisələrinə və qan dövranı ilə bağlı pozuntulara yol aça bilər.
Həzm sisteminə həssaslıqda problemi olan sağlam insanlarda belə xəngəl kimi ağırlıq yaradan xəmir yeməklərinin çəki artımına, qaraciyər yağlanmasına yol aça biləcəyi bildirilir. Xəngəl, xəmir və ətli içlik bir arada olduqda, həddindən artıq duz və yağ istifadə olunarsa, bu qidalar mədə-bağırsaqda şişkinlik, narahatlıq və hətta bağırsaq diskomforuna səbəb ola bilər. Belə hallarda isti yay yeməkləri, tərəvəzlər və daha yüngül mətbəx məhsulları ilə balanslaşdırılmış qidalanma daha məsləhətlidir.
Mütəxəssislər qışda xəngəl yeməklərini tamamilə qadağan etmək əvəzinə, porsiyaların ölçüsünə və qida tarazlığına diqqət etməyi tövsiyə edirlər. Belə ki, günün birinci yarısında və ya erkən vaxtlarda az miqdarda xəngəl yemək, yanında bol salat və təzə tərəvəz qəbul etmək həzm prosesini yüngülləşdirə bilər. Həmçinin qara un və daha az yağlı içliklə hazırlanan növlər seçilərək bu yeməklərin mənfi təsirləri azaldıla bilər.
Əgər mədə-bağırsaq, ürək-damar, şəkər və ya metabolik problemləriniz varsa, bu cür ağır xəmir və ətli yeməklərin yerinə kəpəkli çörək, şorbalar, tərəvəzli yeməklər və yüngül protein mənbələri (balıq, toyuq filesi) kimi alternativləri seçmək daha sağlam hesab olunur. (Yeni Sabah)
